[ Home ] [ Terug naar periode 1985-2005 ] [ Vorige station ] [ Volgende station ] [ Volgende pagina ]
  

 

AMERSFOORT CENTRAAL

   
   
Afkorting: Amf
Maatschappij: Nederlandse Spoorwegen (NS)
Architect: J.A. van Belkum
Bouwjaar: 1997
   
   
   
Wie met de trein vanuit de richting Hilversum station Amersfoort Centraal nadert kan het bijna niet ontgaan en ook vanuit de richting Utrecht vangt men er een glimp van op; het grote rangeerterrein dat bij het station hoort. Het is een overblijfsel uit de tijd een belangrijk station voor het goederenvervoer was. Ook het feit dat hier tot het begin van de huidige eeuw de belangrijkste onderhoudswerkplaats voor het goederenvervoer (Wagenwerkplaats Amersfoort) was herinnert aan dit goederenverleden. Nog altijd is er volop goederenvervoer te zien. Voor het reizigersvervoer is Amersfoort een druk spoorknooppunt . Het is een belangrijke schakel in het treinverkeer tussen de Randstad en het noorden en oosten van Nederland. Ook is het een internationaal station, met verbindingen naar Osnabrück, Hannover en Berlijn.
Het ts dit jaar (2026) exact 125 jaar geleden dat op deze plek het station in gebruik werd genomen. Een station dat opvallend ver van het stadscentrum is gelegen. Dit is echter niet toevallig ontstaan. Amersfoort kreeg al in 1863 een station, deze stond aanvankelijk nog relatief dicht bij de stad. Maar toen in 1886 de spoorlijn naar Kesteren in bedrijf kwam moest men uitwijken naar een westelijker gelegen plek. In 1901 stond dat nieuwe station nog letterlijk “in the middle of nowhere”, maar de stad zou al snel richting het station uitbreiden. Het station groeide ook; het korte eerste perron werd een volwaardig eilandperron, beide perrons kregen een extra zakspoor en er kwam een tweede luchtbrug naar de perrons. Misschien herinnert u zich die lelijke feloranje “luchtsluis” nog wel. Desondanks kon het station in haar toenmalige vorm het steeds verder groeiend aantal reizigers allang niet meer aan, vooral tijdens de spitsuren raakte het station niet zelden compleet verstopt. Ook begon het veel te kleine stationsgebouw compleet weg te vallen tussen de hoge kantoorkolossen.
In 1997 werd het dan ook vervangen door het huidige exemplaar, dat bestaat uit twee forse kantoorvleugels en daartussenin het feitelijke stationsgebouw. Deze bestaat uit een grote, glazen voorgevel, met aan weerszijden een opvallende uitstulping. Deze lensvormige uitbouwen staan op hoge witte pilaren. De grote hal gaat vrijwel naadloos over in een brede luchtig naar de lager gelegen perrons. Vanaf het busstation leidt een tweede passerelle eveneens naar de perrons, ook deze is aanzienlijk breder dan het vorige exemplaar. Ook kreeg het station een derde eilandperron. De twee kopsporen kwamen te vervallen.
De ligging van het station is uniek. Ze is tegen een helling aangebouwd, een uitloper van de Utrechtse Heuvelrug. Hierdoor liggen de sporen lager dan het stationsgebouw., dat aan de perronzijde een etage meer heeft. Een vergelijkbare situatie is ook bij station Zandvoort aan Zee te vinden. Ook station Arnhem Centraal staat tegen een helling, maar daar liggen de sporen juist hoger. Precies het omgekeerde, dus...
In de afgelopen jaren is er meerdere keren “groot onderhoud” geweest aan het omvangrijke emplacement. Nadat in de jaren 2020 en 2021 de wissels ten oosten van het station werden vervangen, was in de zomer van 2024 de westzijde van het station aan de beurt. Gedurende zes weken was het station volledig afgesloten. Diverse wissels werden verwijderd en het complex van sporen op het station (dus niet op het voormalige goederenemplacement) werd versimpeld. Sinds de heropening mogen de treinen het station met een hogere snelheid verlaten of binnen rijden. In datzelfde jaar kregen de kozijnen van de historische perrongebouwen op perron 4/5 en de spanten van de overkapping op datzelfde perron een verfbeurt, en een nieuwe kleur. Sinds 2019 draagt het station het predicaat “Centraal” achter haar naam. verwijderd.

Boven en onder: De indrukwekkende entree van station Amersfoort Centraal. Het huidige stationsgebouw werd in 1997 in gebruik genomen. De foto hieronder toont de perronzijde, waarbij het “zwevende” roodbruine gebouw het stationsgebouw is, met daar aan gekoppeld de overdekte traverse naar de perrons én de wijk Soesterkwartier. Hier is goed te zien dat de perrons en sporen aanzienlijk lager liggen. De foto is gewoon vanaf de straat gemaakt. Het is trouwens een oudere foto uit 2008, op de plek waarvandaan deze werd gemaakt staat nu een groot kantorencomplex.
 
 
 

Onder: Het omvangrijke emplacement is een overblijfsel uit de tijd dat hier zowel een belangrijk rangeerstation als een hoofdwerkplaats waren. In de periode 2020-2024 werd het meerdere keren verbouwd, waarbij vooral het emplacement van het station werd versimpeld.
 
 

Onder: In 1863 kreeg Amersfoort haar eerste station. Deze stond niet op de plaats van het huidige complex, maar zo’n 600 meter noordoostelijker. Daar, aan het Smellepad, staat nog altijd het oorspronkelijke stationsgebouw uit 1863. Het is tegenwoordig het Europese hoofdkantoor van gitarengigant Gibson.

Onder: Het eerste stationsgebouw van het huidige station werd aan het begin van de vorige eeuw gebouwd, naar een ontwerp van D.A.N. Margadant. Het ontvangstgebouw oogde bij opening al onwaarschijnlijk klein, dit omdat veel van de faciliteiten in de perrongebouwen waren ondergebracht.
 
 

Onder: Het centrale perron (tussen de sporen 4 en 5) is al sinds 1901 het kart van het station. De drie perrongebouwen en de overkapping zijn nog grotendeels uit 1901. Alleen het middelste gebouw moest, als gevolg van oorlogsschade gedeeltelijk worden herbouwd.

Onder: Tijdens de sloop van het oude stationsgebouw zijn diverse kenmerkende versieringen bewaard gebleven, zoals gevelreliëfs en beeldhouwwerken. De reliëfs kregen een plek op één van de perrongebouwen, de beelden werden in de traverse opgesteld. Ze staan op glazen sokkels, aan weerszijden van de liften.
 
 

Onder: Eén van de belangrijkste redenen voor de vervanging van het stationsgebouw was de onwaarschijnlijk smalle luchtbrug naar de perrons. De huidige traverse is zo’n 18 meter breed, veel breder dan het vorige exemplaar. Helaas staat ook deze weer bijna op de oostelijke uiteinden van de perrons, waardoor de loopafstanden in dit station behoorlijk fors kunnen zijn.

Onder: In 2013 was het 150 jaar geleden dat Amersfoort op het spoornet werd aangesloten. Ter gelegenheid hiervan werd een herdekingsraam geplaatst in de traverse. Het werd ontworpen door kunstenares S. Albarda en vervaardigd door het lokale glas-in-lood atelier “De Witte Raaf”. Dat woord “lokaal” moet trouwens heel letterlijk worden genomen, het bedrijf is namelijk gevestigd in de vroegere Wagenwerkplaats.

 
   

Onder: De Wagenwerkplaats Amersfoort was decennialang de hoofdwerkplaats van het goederenvervoer. Het werd in 1904 op haar huidige plek gebouwd, als sluitstuk van de aanleg van het stationscomplex. De Wagenwerkplaats was jarenlang één van de drie hoofdwerkplaatsen van de NS, en was gespecialiseerd in het onderhoud en revisie van het goederenmaterieel. De Wagenwerkplaats werd in 2001 gesloten. Een groot aantal gebouwen bleef bewaard en kregen nieuwe functies. Enkele van de gebouwen staan op de monumentenlijst.

.
 
 

  Free counter and web stats versie: 3-07-2026