Maatschappij
tot Exploitatie van Staatsspoorwegen (Staatsspoor)
Architecten:
D.E.C.
Knuttel en G.W. van Heukelom
Bouwjaar:
1907
(gedeeltelijke herbouw: 1949)
Status:
Rijksmonument
Op 4
november 2007 was het precies 100 jaar geleden dat het enorme stationscomplex
van Roosendaal in gebruik werd genomen. In Roosendaal werd dit gevierd,
maar het was wel een feest met een bijsmaakje. Als in het najaar van
2009 het nieuwe HSL-traject in gebruik wordt genomen is het definitief
gedaan met het internationale treinverkeer dat Roosendaal aandoet.
Het enige wat dan nog overblijft is de stoptrein Roosendaal-Antwerpen.
Als belangrijk internationaal (grens)station heeft Roosendaal geen
toekomst meer, maar gelukkig wel een blijvend rijk verleden.
De geschiedenis van station Roosendaal gaat terug tot 1854, als in
dat jaar de spoorverbinding Antwerpen-Moerdijk gereedkomt. Bij Roosendaal
komt een zijverbinding richting Breda. Hiermee had Roosendaal meteen
twee primeurs te pakken: het was het allereerste spoorwegknooppunt
van ons land en het was de eerste spoorwegverbinding met België.
De betekenis als belangrijk grensstation groeit en in het begin van
de 20ste eeuw wordt besloten een nieuw stationscomplex te bouwen,
dat iets noordelijker ligt dan het oude station. Het zal het laatste
stationsgebouw worden dat door een gerenommeerd (Rijks)bouwmeester
werd ontworpen. Het stationsgebouw is een ontwerp van Rijksbouwmeester
D.E.C. Knuttel. Het grote stationscomplex van Roosendaal bestond verder
uit een douanegebouw, perrongebouwen, een stationspostkantoor, diverse
seinhuizen goederenloodsen en twee locomotiefloodsen. Deze zijn allen
door G.W. van Heukelom ontworpen.
In september 1944, tijdens de Tweede Wereldoorlog, raakt het station
bij een bombardement zwaar beschadigd en moest het gedeeltelijk worden
gesloopt. Architect Van Ravensteyn ontwerpt een nieuw, veel kleiner,
ingangsgebouw dat tegen het resterende gedeelte wordt aangebouwd.
De jaren vijftig en zestig vormen de hoogtijdagen van Roosendaal als
internationaal knooppunt met treinverbindingen zoals de "Edelweiss"
naar Zurich, de "Ile de France" en de "Eloile du Nord"
naar Parijs en natuurlijk de bekende "Benelux"-treinen naar
Brussel Zuid. Toch begint, halverwege de jaren zestig, langzaam maar
zeker het verval. Doordat de paspoortcontrole steeds vaker in de trein
gebeurde was het tijdrovende oponthoud op het grensstation verleden
tijd. Dit betekende wel dat de grote visitatiezaal, waar alle grenscontroles
plaatsvonden, niet langer meer nodig was en daarmee -in feite- de
letterlijke betekenis van "grensstation" ophield.
Vanaf de jaren zeventig verdwijnen langzaam maar zeker de internationale
verbindingen. In 1974 werd de "Edelweiss"-verbinding ingekort
en vertrok nu vanuit Brussel in plaats vanuit Amsterdam. De "Ile
de France" verdween in de jaren tachtig en de "Etoile du
Nord" werd uiteindelijk in 1996 vervangen door de Thalys, die
niet eens meer in Roosendaal stopt.
Als binnenkort het nieuwe HSL-traject in gebruik wordt genomen verdwijnt
ook de laatste nog overgebleven internationale treinverbinding, de
bekende Benelux-trein, uit Roosendaal. Dit had volgens planning al
in december 2007 moeten gebeuren, maar inmiddels is al meerdere keren
uitgesteld, inmiddels tot december 2009.
Overigens was Roosendaal in 2007 en 2008 wel weer (tijdelijk) een
internationaal overstapstation geworden: de Benelux-treinen hadden
in die tijd nogal eens te kampen met storingen. Niet zelden werden
reizigers naar Brussel met een dubbeldeks-intercity naar Roosendaal
vervoerd, alwaar ze moesten overstappen op een Belgische trein. De
oude storingsgevoelige locomotieven van de Benelux-trein zijn inmiddels
vervangen, maar dit leverde ook nogal wat problemen op. Inmiddels
rijdt de Beneluxtrein weer als vanouds, haar laatste dienst tegemoet...
Boven: Het enorme stationsgebouw
van Roosendaal. Qua gevellengte (meer dan 190 meter) is dit het
op één na grootste stationsgebouw van ons land.
Het is een blijvende herinnering aan de tijd dat Roosendaal een
belangrijk grensstation was.
Onder:
Dat Roosendaal een belangrijk internationaal station is geweest
is nog altijd aan het stationsgebouw te zien. Op zeven fraaie
tegeltableaus staan de wapens van diverse Europese landen die,
door middel van een wereldbol met elkaar worden verbonden. Per
tableau zijn dit twee landen.
Onder:
Binnenkort (als alles nu wel volgens plan gaat) voorgoed verleden
tijd: de intercity Brussel-Zuid - Amsterdam Centraal staat op
20 februari 2010 op spoor 3b te Roosendaal gereed voor vertrek
richting Dordrecht. Het bekende geel-rood van de beneluxtreinen
van weleer is inmiddels vervangen door het bonte kleurenschema
van NS-Hispeed. Deze treinen worden sinds kort getrokken door
nieuwe locomotieven van het type TRAXX-F140MS2 (in Nederland en
Duitsland ook wel "E186" en in België "serie
HLE 2800" genoemd). Deze hebben de oude Belgische loc's vervangen
omdat die de laatste jaren steeds storingsgevoeliger werden.
Onder: Roosendaal kent maar
twee perrons met drie perronsporen, maar deze hebben wel een enorme
lengte. De perronoverkappingen zijn zo'n 400 meter lang. Ze behoren
daarmee tot de drie langste van Nederland, alleen de overkappingen
in Haarlem (470 meter) en 's-Hertogenbosch (450 meter) zijn langer.langer.
Onder:
Minstens zo imposant is het enorme emplacement. Het vervult nog
altijd een belangrijke functie in het (internationale) goederenvervoer.