Home ] Terug naar periode 1965-1985 ]Vorige station ] Volgende station ]
  

 

VEENENDAAL CENTRUM

  
  
Afkorting:Vndc
Maatschappij:Nederlandse Spoorwegen (NS)
Architect:C. Douma
Bouwjaar: 1981
Baanvak: De Haar - Rhenen
  
  
In de tweede helft van de jaren zeventig begon ons landelijke spoornet zich voor het eerst sinds 1934 weer uit te breiden, dankzij de ingebruikname van de Zoetermeer Stadslijnen het eerste deel van de Schiphollijn. In diezelfde tijd werd gewerkt aan de heraanleg van het spoor naar Rhenen, waardoor ook Veenendaal weer op het spoor werd aangesloten. 37 jaar moest deze stad het zonder reizigerstreinen doen, maar in 1981 waren ze definitief weer terug. De heraanleg van het spoor verliep echter bepaald niet zonder slag of stoot…
Veenendaal is een middelgrote plaats in het oosten van de provincie Utrecht. Ook qua leeftijd zou je het een "middelmaat" kunnen noemen. Met haar ruim 450 jaar is het niet echt een jonge stad, maar het heeft bij lange na niet de historie die steden als Utrecht, Amersfoort of het nabijgelegen Rhenen hebben. Zoals de plaatsnaam al doet vermoeden is Veenendaal ooit als een soort veenkolonie ontstaan. Naast vervening werd er ook wol verwerkt. Hieruit ontstond later de textielindustrie, dit werd de voornaamste vorm van bedrijvigheid. Daarnaast werd Veenendaal ook bekend om haar tabaksindustrie, en dan met name de fabricage van sigaren. Bekende merken die hier werden gemaakt waren Ritmeester en Panther. Vanaf de jaren zeventig een forenzenplaats. De industrie, die toen al grotendeels was verdwenen, maakte nu plaats voor nieuwe woonwijken. Deze ontwikkelingen zorgden er mede voor dat Veenendaal weer op het spoornet werd aangesloten.
De in 1981 heropende "Veenendaallijn" maakte oorspronkelijk deel uit van de roemruchte spoorlijn Amersfoort-Kesteren, welke in opdracht van de Nederlandse staat en in 1886 door de H.IJ.S.M. in gebruik werd genomen. Hierdoor had deze maatschappij een eigen internationale spoorverbinding naar Duitsland, vanuit Amsterdam, via Amersfoort, Kesteren en Nijmegen. Het was dus een belangrijke verbinding, maar verloor aan belang toen de verschillende spoorwegmaatschappijen waren samengevoegd tot NS. Toen tijdens de Tweede Wereldoorlog de spoorbrug over de Rijn bij Rhenen werd opgeblazen was dit meteen het einde voor deze doorgaande route. Station Veenendaal was toen al gesloten. Maar doordat Veenendaal in de jaren zeventig een snelgroeiende forenzenplaats werd, werd besloten het station toch weer nieuw leven in te blazen. Het spoor werd echter niet meer tot Amersfoort herbouwd, maar kreeg een aansluiting op de spoorlijn Utrecht - Arnhem. Zoals al aangegeven. Zoals al aangegeven kwam de Veenendaallijn er niet bepaald zonder de nodige tegenwerking. Zo was de NS aanvankelijk helemaal niet van plan de spoorlijn te herleggen, maar liet zich overhalen door de verwachte groeiprognose van Veenendaal. Een felle tegenstander van de lijn bleek de toenmalige burgemeester van Amerongen, die vreesde voor het voortbestaan van de Utrechtse Heuvelrug. Zo'n spoorlijn zou immers alleen maar meer mensen naar Veenendaal lokken, met alle gevolgen voor de omgeving van dien…
Ondanks alle bezwaren werd op 31 mei 1981 de vernieuwde spoorlijn in gebruik genomen. Veenendaal kreeg hierbij twee stations, waarbij dat tweede station de gloednieuwe halte Veenendaal West werd. Het al bestaande station ging vanaf dat moment Veenendaal Cenrum heten. Het oude stationsgebouw maakte de reactivering niet meer mee. Zij paste niet in de plannen en werd al in 1975 gesloopt. Ervoor in de plaats kwam een vier bouwlagen telend kantoorpand, waarin een minimale stationaccommodatie was ondergebracht. Feitelijk was het dus een soort combi-station, zij het dat de stationsfaciliteiten erg minimaal waren. Tegenwoordig is Veenendaal Centrum een onbemande halte. Het loket werd in 2004 opgeheven. In de jaren die volgden zijn er diverse horecazaken in geweest. Geen van allen hield het lang vol...
Boven: Het tweede en huidige stationsgebouw, met op de voorgrond het "Monument voor de Gevallenen". Het stationsgebouw kwam in 1981 gereed en is een ontwerp van architect C. Douma. Hoewel, stationsgebouw? Feitelijk was het een vier bouwlagen tellend kantoorgebouw, waarin ook een loket en een wachtruimte waren ondergebracht. De verwachting was namelijk (terecht) dat er slechts een zeer minimaal gebouw voor de stationsvoorzieningen nodig zou zijn. het werd in wezen een combi-station, zoals eerder gebouwd in Steenwijk en Heemskerk. Helaas is het Veenendaalse exemplaar niet veel meer dan een typisch jaren tachtig kantoorgebouw, met daarin een open doorgang naar het perron. Reizigers moeten er maar van uitgaan dat dit toch echt de toegang van het station is, er hangt immers een NS-logo boven. En dat terwijl de ingang van het kantoorgedeelte met een forse luifel wordt gemarkeerd. Verschil moet er zijn. Het monument is een indrukwekkende beeldengroep voor de Veenendalers die tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn omgekomen. Het werd in 1951 gemaakt door J. Gosman, die in die tijd diverse oorlogsmonumenten vervaardigde. Dit monument heeft altijd al op deze plek gestaan, het heeft dus nog het oude stationsgebouw meegemaakt...
.
 
 
 
Onder (beide foto's): De geschiedenis van het spoor in Veenendaal gaat uiteraard veel verder terug dan 1981. 95 jaar eerder werd de spoorlijn Amersfoort - Kesteren in gebruik genomen en had Veenendaal al een station. Het stationsgebouw werd gebouwd naar een ontwerp van M.A. van Wadenooyen en was een grotere en wat gewijzigde versie van het stationsgebouw van Boxmeer. Opvallend was het eindgebouw aan de linkerkant, met daarnaast een vrijstaand bijgebouwtje. De vleugel aan de rechterkant was weliswaar een stuk langer, maar ze moest het zonder eindgebouw doen. Op de foto rechts vertrekt een reizigerstrein richting Rhenen. Beide afbeeldingen zijn rond 1940 gemaakt, enkele jaren later werd vanwege de spoorwegstaking van 1944/45 de treindienst gestaakt. Het station werd gesloten voor reizigersvervoer. Het goederenvevoer keerde wel terug, en hield het nog tot 1972 uit. Het stationsgebouw raakte daarna in verval en werd in 1975 gesloopt. Ironisch genoeg waren de voorbereidende werkzaamheden voor heractivering van het Veememdaalse spoor al volop gaande. Het stationsgebouw scheen niet in de plannen te passen...
.
 
 
Onder: De oorspronkelijke spoorlijn Amersfoort -Kesteren kruisde bij het gehucht De Haar de lijn Utrecht - Arnhem, middels een viaduct. De latere Veenendaallijn werd niet meer naar Amersfoort doorgetrokken, maar kreeg een aansluiting op de spoorlijn naar Utrecht. Het spoor richting de Domstad kreeg hierbij een fly-over. Die laatste is op de achtergrond te zien. Op de voorgrond de oude spoorbrug van de spoorlijn naar Amersfoort, die op dat moment (1981) werd gesloopt.
.
 
 
Onder: Tegenwoordig is het stationsgebouw niet veel meer dan een open, overdekte doorgang naar het eerste perron. Ooit was er een plaatskaartenkantoor annex wachtruimte, die was voorzien van opvallende, felgele stoeltjes. Helaas zijn van deze ruimte nauwelijks tot geen afbeeldingen te vinden. Het loket hield het overigens tot 2004 uit.
.
Onder: In de overdekte doorgang hangt een herinneringsplaquette. Deze werd bij opening van het station onthuld door de toenmalige verkeers-minister Tuijnman. Hiermee kwam een einde aan een vrij turbulente periode, die tien jaar heeft geduurd. Al in 1971 drong de gemeente Veenendaal aan op reactivering het spoor. Pas in 1976 werd definitief met de werkzaamheden gestart...
.
 
 
Onder: De halte Veenendaal Centrum heeft twee perrons, waarbij men het tweede perron via de naastgelegen overweg kan bereiken. Beide perrons zijn voorzien van een circa 45 meter lange en 5 meter brede luifel. Dat lijkt bescheiden, maar in de praktijk valt dit best wel mee. Oorspronkelijk hadden beide luifels een roodbruine kleur, geheel volgens de toen geldende trend. Ergens in de jaren negentig werd de schuine beplating wit geschilderd. Tegenwoordig hebben ze een nogal saai ogende grijsblauwe kleur.
.
Onder: Ondanks haar nog betrekkelijk korte bestaan heeft de Veenendaallijn al een verscheidenheid aan elektrisch materiaal gekend. Bekend zijn uiteraard Mat '64, de oer-Sprinter en het huidige SLT-materieel. Ook reed hier dubbeldeks-materieel en in de beginjaren zag men zelfs nog treinstellen van het type Mat '46 (de "Muizenneuzen") zien. Maar de lijn was lange tijd vooral het domein van de Hondekop-tweetjes, zoals op de afbeelding is te zien. Het treinstel staat op spoor 1 gereed voor vertrek naar Utrecht.
.
Bron: (niet bekend)
 
 

 

  Free counter and web stats versie: 18-11-2023