Maatschappij tot Exploitatie van
Staatsspoorwegen (Staatsspoor)
Architect.
K.H. van Brederode
Bouwjaar:
1865
Verbouwd
1868 (Uitbreiding zijvleugels)
1890 (Uitbreiding perron met perrongebouwtjes
en bouw perronoverkapping)
1906 (Bouw nieuw middendeel)
1924 (Verbouwing linkervleugel)
Status:
Rijksmonument
Het stationsgebouw
van Leeuwarden is oorspronkelijk een waterstaatstation van het type
3e klasse. Het werd ongeveer gelijktijdig met die van Harlingen en
Alkmaar gebouwd. Maar al vrij snel na de opening bleek het station
te krap bemeten en moest het worden uitgebreid.
Rond 1868 werden de zijvleugels verlengd en verbreed. Hierdoor stonden
ze zijvleugels behoorlijk naar voren ten opzicht van het middendeel.
Door middel van een grote luifel boven de ingang werd dit gemaskeerd.
De grootste verandering van het station vond plaats rond 1890, als
Leeuwarden een belangrijk spoorwegknooppunt wordt. Er werd een enorm
groot perron aangelegd met 5 kopsporen en een langspoor. Op dit perron
werden diverse houten perrongebouwtjes gebouwd in art-nouveau stijl.
Het perron wordt overdekt door twee perronkappen. Hierdoor lijkt het
perron op een groot binnenplein. Deze perronkappen, met de kenmerkende
sikkelvormige spanten, zijn één van de allerlaatste
gietijzeren kappen die in Nederland zijn gebouwd, en is de enig overgebleven
kap in haar soort. Ook het stationsgebouw wordt gewijzigd. Tegen de
zijleugels komen eindgebouwen en de grote luifel boven de ingang maakt
plaats voor een voorbouw, zodat het middendeel en de vleugels weer
(min of meer) op één lijn komen te staan.
In 1906 werd het complete middendeel afgebroken een vervangen door
een nieuw, hoog ingangsgebouw. Doordat dit nieuwe middendeel hoger
is, lijkt het vrij smal te zijn Wie dit imposante gebouw ontworpen
heeft is niet bekend. Aan de buitenkant vallen de grote halfronde
vensters op. Aan de voorgevel is, onder de dakrand, een gevleugelde
wiel geplaatst.
De laatste grote verbouwing vond plaats rond 1924 als de linkervleugel
wordt gewijzigd. Daarbij wordt het kleine fronton halverwege de gevel
verwijderd.
Na 1925 is het stationsgebouw aan de buitenkant nauwelijks meer gewijzigd.
Wel wordt het station een paar keer gemoderniseerd. Het laatst gebeurde
dit in het jaar 2000.
Boven en onder: Station
Leeuwarden met het in 1906 gebouwde ingangsgebouw. Boven het halfronde
venster is een reliëf van een gevleugeld wiel te zien. De rechtervleugel
heeft nog een klein fronton (zie boven, meteen rechs van de ingangsluifel),
die in de linkervleugel werd tijdens een verbouwing in 1924 verwijderd.
Onder: Zicht op de kopsporen.
Onder:
Het grote perron met de houten perrongebouwtjes en de gietijzeren
perronoverkapping uit 1890.