Een
mooie binnenkomer, letterlijk en figuurlijk, is de grote stationshal.
Ondanks de diverse moderniseringen en verbouwingen heeft de hal nog
veel van haar oorspronkelijke karakter behouden. De grote halfronde
vensters domineren de stationshal. Eenmaal in de hal is pas goed te
zien dat op het grote halfronde glas-in-lood venster, boven de ingang,
stadswapens zijn afgebeeld van diverse plaatsen waarmee Haarlem een
(H.IJ.S.M.-) spoorverbinding heeft (of heeft gehad). Naast de wapens
van Amsterdam, Rotterdam, Alkmaar en Den Helder staan ook de wapens
van Roosendaal, Leeuwarden (via de bootverbinding Enkhuizen-Stavoren)
en Oldenzaal (via de Den Haag-Twente verbinding). Merkwaardig genog
ontbreken de wapens van Zandvoort en IJmuiden (Velsen).
De halfronde vorm van de glas-in-lood vensters ziet men in de hal
diverse keren; boven de (voormalige) loketfronten, boven de huidige
kaartjesafdeling, boven de ingang en boven de ingang van de reizigerstunnel.
De wanden van de stationshal bestaan (net als de achtergevel van het
stationsgebouw) uit lichte verblendstenen. Aan beide zijwanden is
een groot tegeltableau aangebracht. Op het tegeltableau aan de linkerzijde
(de westelijke wand) wordt de industrie uitgebeeld in de vorm van
een smederij. Het tableau aan de oostelijke wand symboliseert de landbouw.
De tableaus zijn met een breedte van bijna 6 meter (5.85 meter om
precies te zijn) en een hoogte van 3,20 meter zo'n beetje de grootste
tableau's die in een Nederlands spoorwegstation te vinden zijn. Ze
zijn ontworpen door D.P.J. de Ruiter, destijds werkzaam bij de firma
Rozenburg uit Den Haag. Deze beroemde aardewerk- en plateelfabriek
vervaardigde overigens alle tegeltableaus van het Haarlemse station.
In grote tegenstelling tot de kleurige tableaus, die op de perrongebouwen
te vinden zijn, zijn die in de stationshal in een groene monochrome
kleur. Met een roodbruine rand overigens.
Bijzonder fraai is het plafond in de hal. De schitterende houten constructie
doet denken aan het plafond van de Bavo-kerk, in het centrum van Haarlem.
De laatste verbouwing van de stationshal vond enige jaren geleden
plaats. Daarbij werd, onder andere, nieuwe verlichting geïnstalleerd.
De hal baadt nu weliswaar in een zee van licht, maar overdaad schaadt.
Bovendien verdienen de strak vormgegeven lichtarmaturen niet bepaald
de schoonheidsprijs.
Oorspronkelijk telde de stationshal twee loketfronten die zich in
de zijwanden bevonden. Rechts van de ingang, in de oostelijke wand,
bevonden zich tot voor kort, de loketten voor het binnenlands vervoer.
In de westelijke wand was vroeger de bagage-afdeling en waren er de
loketten voor het buitenlands vervoer. Later werden de bagage-loketten
vervangen voor een reisbureau en een grenswisselkantoor. Een echt
internationaal station is Haarlem overigens nooit geweest. Hoewel
vele internationale treinen -zoals de "Etoile du Nord",
"Edelweiss" en "Ile de France"- dagelijks Haarlem
passeerden, stopte alleen de "Beneluxtrein" naar Brussel
op het station. Na de ingebruikname van de Schiphollijn en de westelijke
ringspoorbaan rond Amsterdam kwam ook hieraan een einde. Sindsdien
trekken de internationale treinen alleen nog door Haarlem als de Schiphollijn
tijdelijk buiten gebruik is.
De loketten buitenland en het reisbureau werden halverwege de jaren
negentig opgeheven. Sindsdien is hier de AKO gevestigd. De oostelijke
lokkettenwand is sinds 2003 buiten gebruik. Van de acht loketten,
die de stationshal ooit telde, zijn er slechts drie overgebleven.
Deze overgebleven lokketten bevinden zich tegenwoordig in een aparte
ruimte naast de stationshal. De stationshal wordt tegenwoordig gedomineerd
door kaartjesautomaten.
Boven:
De
stationshal lijkt op het eerste gezicht niet zo groot, maar dat
is schijn. Let ook op de schitterende plafondconstructie.
Onder:
Het
glas-in-loodvenster bevat de volgende wapens (van links naar rechts
met de klok mee):
Rotterdam, Roosendaal, Den Helder, Alkmaar, Amsterdam, Enkhuizen,
Leeuwarden, Oldenzaal en Amersfoort. In het midden het wapen van
Haarlem.
Links-
en rechtsonder: In de stationshal zijn schitterende tegeltableaus
te zien.
Boven
en links:
De stationshal
rond 1977 (boven) en in 2001 (links). De verschillen zijn duidelijk
te zien. De verlichting is anders en de loketten zijn gemoderniseerd.
De grootste verandering is echter de verplaatsing van de AKO van een
wat rommelige aanbouw achterin de hal naar de zijkant van de stationshal,
waar zij een plekje kreeg op de plaats waar vroeger de loketten "buitenland"
te vinden waren. Wat mij betreft hadden de lichtarmaturen uit de jaren
vijftig behouden mogen blijven. Vergeleken met de huidige "bouwlampen"
paste de oude verlichting beter bij de hal, maar dat is een kwestie
van smaak De lokettenwand is inmiddels verdwenen. Enkele jaren
geleden werd een nieuw plaatskaartenkantoor ingericht in de ruimte
achter de voormalige lokettenwand. Het aantal loketten werd daarbij
teruggebracht tot drie...